Marvel Cinematic Universe

Marvel Cinematic Universe logo.png

Het Marvel Cinematic Universe (afgekort MCU, te vertalen als "Marvels cinematisch universum") is de overkoepelende term voor een groeiend aantal live-action-verfilmingen en -series van strips van Marvel Comics, die zich allemaal afspelen binnen hetzelfde fictieve universum. De filmreeks bracht ruim 27 miljard Amerikaanse dollar op en staat daarmee op de eerste plaats in de lijst van succesvolste filmreeksen.[1] Dit was de eerste filmreeks die meer dan 10 miljard dollar opbracht,[2] in 2019 bracht het als eerste filmreeks meer dan 20 miljard Amerikaanse dollar op.[3] Alle films en series zijn afkomstig van producent Kevin Feige.

Achtergrond

De films binnen het Marvel Cinematic Universe zijn allemaal geproduceerd door Marvel Comics zelf via Marvel Studios en kennen, overeenkomstig aan de stripwereld van Marvel, een verbondenheid die voornamelijk tot uiting komt doordat gebeurtenissen in de ene film van invloed zijn op andere films. In 2009 refereerde Kevin Feige, president van Marvel Studios, voor het eerst naar dit gedeelde universum als "Marvel Cinema Universe".[4][5] Later veranderde dit in "Marvel Cinematic Universe".[6]

De eerste films in het Marvel Cinematic Universe werden uitgebracht door Paramount Pictures. Vanaf Captain America: The First Avenger nam Walt Disney Pictures deze rol op zich, als gevolg van de overname van Marvel door The Walt Disney Company. Gaandeweg, mede mogelijk gemaakt door het succes van de films, werd de mate van verbondenheid uitgebreid en na verloop van tijd kon er steeds meer gesproken worden van een groter geheel waar de afzonderlijke films deel van uitmaken. Naast de diverse verhaallijnen van de films kwam er dienovereenkomstig ook een overkoepelende verhaallijn waar alle films, series en strips deel van uitmaken.

Zoals in alle Marvelfilms, verschijnt ook in het Marvel Cinematic Universe Stan Lee in iedere film. Zijn cameo's waren lange tijd onderwerp van speculatie over de mogelijkheid dat hij een Marvelpersonage zou vertolken binnen het Marvel Cinematic Universe. Met name Uatu werd gezien als een mogelijkheid. Lee ontkende dit echter in september 2014 op een stripconventie in San Antonio, (Texas).[7] Zijn laatste cameo, opgenomen voor Lee's overlijden in 2018, was te zien in Avengers: Endgame.

De Infinity Saga (2008-2019)

Iron Man werd de eerste zelfstandig geproduceerde film van Marvel Studios en de start van fase 1 (2008-2012). De films in de fases zijn met elkaar verbonden. Zo eindigt de eerste film met een bonusscène na de aftiteling met daarin Samuel L. Jackson als Nick Fury. Volgens regisseur Jon Favreau werd dit gedaan als extraatje voor kijkers die goed op zaten te letten.[8] Captain America’s schild was eveneens zichtbaar in de film.[9] Dit was een grapje van de medewerkers van Industrial Light and Magic, maar de producers besloten het erin te laten. Robert Downey jr., die de rol van Iron Man vertolkte, maakte vervolgens een cameo in de volgende film, The Incredible Hulk.[10] Captain America is zelf even te zien in deze film, bevroren in ijs. Deze scène staat echter alleen op de dvd van de film.[11]

Daarmee was de trend gezet en werd besloten om de films van Marvel Studios nauwer met elkaar te verbinden om zo een groot fictief universum te maken op dezelfde manier als in de stripverhalen; via losse verhalen die elk op zichzelf bekeken kunnen worden, maar die via onderlinge connecties en referenties ook op elkaar aansluiten.[12] Iron Man 2 ging dus verder op deze ingeslagen weg. In deze film werd wederom Captain America’s schild gezien, en in een bonusscène wordt vermeld dat Mjolnir, de hamer van Thor, is gevonden. Tevens komt Nick Fury weer in deze film voor; hij kijkt naar een reportage over de verwoestingen die de Hulk heeft aangericht. Clark Gregg, die in Iron Man een kleine rol heeft als agent Coulson, vertolkte deze rol ook in Thor en The Avengers. Jackson vertolkte opnieuw de rol van Nick Fury in Captain America: The First Avenger. In 2012 kwamen Iron Man, de Hulk, Thor, Captain America, Black Widow en Hawkeye vervolgens allemaal samen in een verfilming van The Avengers.

Marvel kondigde aan na The Avengers door te gaan met fase 2 (2013-2015) van de filmsaga. Hierin kwamen zowel Iron Man, Thor en Captain America opnieuw aan bod, waarna ze weer samen kwamen in Avengers: Age of Ultron. Er werden ook films gemaakt van Guardians of the Galaxy en Ant-Man.

In de derde fase (2016-2019) werden Doctor Strange, Black Panther en Captain Marvel geïntroduceerd. Ook kroop Hope van Dyne in het pak van The Wasp. Na lang speculeren door fans over plannen om Spider-Man ook deel te laten uitmaken van de films, kondigde Marvel op 10 februari 2015 aan dat zij een akkoord hadden bereikt met Sony Pictures. Spider-Man werd geïntroduceerd in de MCU in Captain America: Civil War, en kreeg vervolgens zijn eigen MCU-films.[13] De grootste overkoepelende verhaallijn gedurende de eerste drie fases is die van Thanos. In Avengers: Infinity War en Avengers: Endgame probeert hij de zes "Infinity Stones" te verzamelen en zo de helft van het leven in het universum uit te roeien. De 23 films uit fase 1 tot en met 3 vormen samen de "Infinity Saga".

De Multiverse Saga (2021-...)

Inmiddels is fase 4 (2021-2022) gestart, die bestaat uit zowel films als een reeks televisieseries op het nieuwe streamingplatform Disney+. In de films keren onder andere Thor, Black Widow, Spider-Man en Doctor Strange terug en worden nieuwe helden geïntroduceerd, zoals Shang-Chi en de Eternals. In de Disney+ series zien we meer van onder andere Hawkeye, Vision, Scarlet Witch, Loki, Falcon en Winter Soldier terug. Daarnaast kregen de nieuwe personages Ms. Marvel, Moon Knight en She-Hulk een eigen serie, waarna zij ook in de filmreeks zullen verschijnen. Fase 4 is de eerste fase in de "Multiverse Saga".

Films

Film Verschijningsdatum
(internationaal)
Regisseur(s) Schrijver(s)
Fase één
Iron Man 2 mei 2008 Jon Favreau Mark Fergus & Hawk Ostby,
Art Marcum & Matt Holloway en John August
The Incredible Hulk 13 juni 2008 Louis Leterrier Zak Penn en Edward Norton
Iron Man 2 7 mei 2010 Jon Favreau Justin Theroux
Thor 6 mei 2011 Kenneth Branagh Ashley Miller, Zack Stentz, Don Payne,
J. Michael Straczynski en Mark Protosevich
Captain America: The First Avenger 22 juli 2011 Joe Johnston David Self, Christopher Markus,
Stephen McFeely en Joss Whedon
The Avengers 4 mei 2012 Joss Whedon Zak Penn en Joss Whedon
Fase twee
Iron Man 3 3 mei 2013 Shane Black Shane Black en Drew Pearce
Thor: The Dark World 8 november 2013 Alan Taylor Don Payne en Robert Rodat
Captain America: The Winter Soldier 4 april 2014 Anthony & Joe Russo Christopher Markus en Stephen McFeely
Guardians of the Galaxy 1 augustus 2014 James Gunn Nicole Perlman en Chris McCoy
Avengers: Age of Ultron 1 mei 2015 Joss Whedon
Ant-Man 17 juli 2015 Peyton Reed Edgar Wright en Joe Cornish
Fase drie
Captain America: Civil War 6 mei 2016 Anthony & Joe Russo Christopher Markus en Stephen McFeely
Doctor Strange 4 november 2016 Scott Derrickson Scott Derrickson, Jon Spaihts en C. Robert Caregill
Guardians of the Galaxy Vol. 2 5 mei 2017 James Gunn
Spider-Man: Homecoming 7 juli 2017 Jon Watts Jonathan Goldstein en John Francis Daley
Thor: Ragnarok 3 november 2017 Taika Waititi Eric Pearson, Craig Kyle en Christopher Yost
Black Panther 16 februari 2018 Ryan Coogler Ryan Coogler en Joe Robert Cole
Avengers: Infinity War 27 april 2018 Anthony & Joe Russo Christopher Markus en Stephen McFeely
Ant-Man and the Wasp 6 juli 2018 Peyton Reed Chris McKenna en Erik Sommers
Captain Marvel 8 maart 2019 Anna Boden en Ryan Fleck Meg LeFauve, Nicole Perlman en Liz Flahive
Avengers: Endgame 26 april 2019 Anthony & Joe Russo Christopher Markus en Stephen McFeely
Spider-Man: Far From Home 2 juli 2019 Jon Watts Chris McKenna en Erik Sommers
Fase vier
Black Widow 9 juli 2021 Cate Shortland Jac Schaeffer en Ned Benson
Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings 3 september 2021 Destin Daniel Cretton David Callaham en Jim Starlin
Eternals 5 november 2021 Chloé Zhao Matthew K. Firpo en Ryan Firpo
Spider-Man: No Way Home 17 december 2021 Jon Watts Chris McKenna en Erik Sommers
Doctor Strange in the Multiverse of Madness 6 mei 2022 Sam Raimi Michael Waldron
Thor: Love and Thunder 8 juli 2022 Taika Waititi Taika Waititi en Jennifer Kaytin Robinson
Black Panther: Wakanda Forever 11 november 2022 Ryan Coogler

Marvel Studios televisieseries (Disney+)

Hieronder een lijst met series die speciaal voor Disney+ zijn gemaakt. In tegenstelling tot de series van Marvel Television (2010 - 2019), werden deze series door filmdivisie Marvel Studios zelf ontwikkeld, waardoor het mogelijk werd om de series veel directer te verbinden met de filmwereld. De eerste serie, WandaVision, diende als start van fase 4 in het Marvel Cinematic Universe.

Series Verschijningsdatum Seizoen Afleveringen Regisseur(s)
Eerste aflevering Laatste aflevering
Fase vier
WandaVision 15 januari 2021 5 maart 2021 1 9 Matt Shakman
The Falcon and the Winter Soldier 19 maart 2021 23 april 2021 1 6 Kari Skogland
Loki 7 juni 2021 14 juli 2021 1 6 Kate Herron
What If...? 11 augustus 2021 6 oktober 2021 1 9 Bryan Andrews
Hawkeye 24 november 2021 22 december 2021 1 6 Rhys Thomas en Bert & Bertie
Moon Knight 30 maart 2022 4 mei 2022 1 6 Mohammed Diab, Justin Benson
en Aaron Moorhead
Ms. Marvel 8 juni 2022 13 juli 2022 1 6 Adil El Arbi, Bilall Fallah,
Sharmeen Obaid-Chinoy en Meera Mennon
She-Hulk: Attorney at Law 18 augustus 2022 13 oktober 2022 1 9 Kat Coiro en Anu Valia

Korte films

In augustus 2011 maakte Marvel de productie van enkele direct-naar-video-korte films bekend genaamd de "Marvel One-Shots": The Consultant, A Funny Thing Happened on the Way to Thor's Hammer, Item 47, Agent Carter en All Hail the King. De eerste, Marvel One-Shot: The Consultant, werd uitgebracht als bonus op de dvd-uitgaven van Thor. Deze One-Shot overlapt met de after-credit scene van The Incredible Hulk. Een tweede Marvel One-Shot, A Funny Thing Happened on the Way to Thor’s Hammer, werd uitgebracht tezamen met Captain America: The First Avenger. Deze eerste twee korte films focussen op het personage Phil Coulson.[14] Item 47, zit als bonus bij de blu-ray uitgave van The Avengers. Deze short gaat over een crimineel koppel dat hun handen weten te krijgen op een buitenaards wapen na de gebeurtenissen van de invasie in de film The Avengers. Agent Carter zit als bonus bij de blu-ray uitgave van Iron Man 3 en beschrijft een deel van het leven van Peggy Carter, de vrouw waar Captain America gevoelens voor heeft tijdens de gebeurtenissen in Captain America: The First Avenger. Deze One-Shot werd later uitgebreid tot een gehele serie onder dezelfde naam: Agent Carter. All Hail the King gaat over de slechterik Mandarin na de gebeurtenissen van Iron Man 3. Aangezien een groot deel van de stripboekliefhebbers niet blij waren met de vertoning van de Manderin in de film, heeft Marvel Studios geprobeerd ze voldoening te geven met deze One-Shot, die de Mandarin zoals hij in de stripboeken wordt weergegeven een mogelijke introductie geven in de Cinematic Universe.

In 2019 maakte Marvel voor het eerst in lange tijd weer een korte film, Peter's To-Do List, over Peter Parker/Spider-Man die zich klaarmaakt voor zijn trip naar Europa in Spider-Man: Far From Home. Het gaat om scènes die uit de bioscoopversie van de film geknipt waren. In augustus 2022 verscheen op de streamingdienst Disney+ een nieuwe reeks korte films over het personage Baby Groot, genaamd I Am Groot.

Series Verschijningsdatum Seizoenen Afleveringen Regisseur(s)
Eerste aflevering Laatste aflevering
Fase vier
I Am Groot 10 augustus 2022 1 5 Kirsten Lepore

Specials

In augustus 2021 werd bekend dat Marvel Studios een Halloween special zou gaan maken voor Disney+ met het personage Werewolf by Night in de hoofdrol, waarbij Gael García Bernal en Laura Donnelly de hoofdrollen vertolken. De toekomstige Halloween special zou geregisseerd gaan worden door componist Michael Giacchino. [15] Deze special, 'Werewolf by Night, verschijnt op 7 oktober op Disney+.

In december 2020 werd aangekondigd dat een kerstmis special over de Guardians of the Galaxy voor Disney+ geregisseerd door James Gunn in productie was gegaan. De special heeft de naam The Guardians of the Galaxy Holiday Special.[16]

Special Verschijningsdatum Regisseur(s)
Fase vier
Werewolf by Night 7 oktober 2022 Michael Giacchino
The Guardians of the Galaxy Holiday Special 25 november 2022 James Gunn

Marvel Television televisieseries

Hieronder een lijst met series die speciaal voor verschillende zenders en online platformen zijn ontwikkeld in de periode dat Marvel Television nog een aparte divisie was binnen Marvel (2010 - 2019). Hoewel de series zich allen in dezelfde wereld afspelen als de films, was er amper een overlapping tussen deze series met de filmreeks.

Series Verschijningsdatum Seizoenen Afleveringen Regisseur(s)
Eerste aflevering Laatste aflevering
Series op ABC
Agents of S.H.I.E.L.D. 24 september 2013 12 augustus 2020 7 136 Jed Whedon, Maurissa Tancharoen en Jeffrey Bell
Agent Carter 6 januari 2015 1 maart 2016 2 18 Tara Butters, Michele Fazekas en Chris Dingess
Inhumans 29 september 2017 10 november 2017 1 8 Scott Buck
Series op Netflix
Daredevil 10 april 2015 19 oktober 2018 3 39 Steven S. DeKnight, Doug Petrie,
Marco Ramirez en Erik Oleson
Jessica Jones 20 november 2015 14 juni 2019 3 39 Melissa Rosenberg
Luke Cage 30 september 2016 22 juni 2018 2 26 Cheo Hodari Coker
Iron Fist 17 maart 2017 7 september 2018 2 23 Scott Buck en M. Raven Metzner
The Defenders 18 augustus 2017 1 8 Marco Ramirez
The Punisher 17 november 2017 18 januari 2019 2 26 Steve Lightfoot
Series op Hulu
Runaways 21 november 2017 13 december 2019 3 33 Josh Schwartz en Stephanie Savage
Series op Freeform
Cloak & Dagger 7 juni 2018 30 mei 2019 2 20 Joe Pokaski

Rolverdeling

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud of de afloop van het verhaal.
Zie Lijst van acteurs in het Marvel Cinematic Universe voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • In deze lijst zijn enkel acteurs van personages opgenomen die in meerdere fases en/of reeksen binnen het MCU terugkeren. Animatie-projecten zijn niet inbegrepen.
Personages Fase een
(2008-2012)
Fase twee
(2013-2015)
Fase drie
(2016-2019)
Fase vier
(2021-2022)
Tony Stark
Iron Man
Robert Downey jr.  
Nick Fury Samuel L. Jackson  
Phil Coulson Clark Gregg   Clark Gregg  
Pepper Potts Gwyneth Paltrow  
Harold "Happy" Hogan Jon Favreau
James Rhodes
War Machine
Terrence Howard
Don Cheadle
Don Cheadle
Howard Stark Gerard Sanders
John Slattery
Dominic Cooper
John Slattery  
J.A.R.V.I.S. Paul Bettany
(stem)
 
William Ginter Riva Peter Billingsley   Peter Billingsley  
Stan Lee Stan Lee  
Bruce Banner
The Hulk
Edward Norton
Mark Ruffalo
Lou Ferrigno
(stem)
Mark Ruffalo
Thunderbolt Ross William Hurt   William Hurt
Emil Blonsky
Abomination
Tim Roth   Tim Roth
Roger Harrington Martin Starr   Martin Starr
Natasha Romanoff
Black Widow
Scarlett Johansson
Peter Parker
Spider-Man
Max Favreau   Tom Holland
Senator
Sterns
Garry Shandling  
Thor Odinson Chris Hemsworth
Clint Barton
Hawkeye
Jeremy Renner
Loki Laufeyson Tom Hiddleston
Odin Borson Anthony Hopkins  
Jane Foster
The Mighty Thor
Natalie Portman
Heimdall Idris Elba
Frigga Rene Russo  
Lady Sif Jaimie Alexander   Jaime Alexander
Erik Selvig Stellan Skarsgård   Stellan Skarsgård
Dr. Darcy Lewis Kat Dennings   Kat Dennings
Jasper Sitwell Maximiliano Hernandez  
Steve Rogers
Captain America
Chris Evans  
James "Bucky" Barnes
Winter Soldier
Sebastian Stan
Peggy Carter Hayley Atwell Hayley Atwell[17]
Johann Schmidt
Red Skull
The Stonekeeper
Hugo Weaving   Ross Marquand  
Thanos Damion Poitier Josh Brolin  
Maria Hill Cobie Smulders  
The Other Alexis Denisof  
Councilwoman
Pamela Hawley
Jenny Agutter  
Pat Kiernan Pat Kiernan
Trevor Slattery   Ben Kingsley   Ben Kingsley
Harley Keener   Ty Simpkins  
Taneleer Tivan
The Collector
  Benicio del Toro  
Sam Wilson
Falcon / Captain America
  Anthony Mackie
Alexander Pierce   Robert Redford  
Sharon Carter
Power Broker
  Emily VanCamp
Brock Rumlow
Crossbones
  Frank Grillo  
Georges Batroc   Georges St-Pierre   Georges St-Pierre
Pietro Maximoff
Quicksilver
  Aaron Taylor-Johnson   Evan Peters[18]
Wanda Maximoff
Scarlet Witch
  Elizabeth Olsen
Jack Rollins   Callan Mulvey  
Peter Quill
Star-Lord
  Chris Pratt
Gamora   Zoë Saldana  
Rocket Raccoon   Bradley Cooper
(stem)
Groot   Vin Diesel
(stem)
Drax the Destroyer   Dave Bautista
Nebula   Karen Gillan
Yondu Udonta   Michael Rooker
Ronan the Accuser   Lee Pace  
Korath the Pursuer   Djimon Hounsou  
Kraglin   Sean Gunn
Howard the Duck   Seth Green
(stem)
 
Cosmo the Space Dog   Fred the Dog Slate the Dog
Maria Bakalova
(stem)
Vision   Paul Bettany
Ulysses Klaue   Andy Serkis  
F.R.I.D.A.Y.   Kerry Condon
(stem)
 
Laura Barton   Linda Cardellini
Lila Barton   Isabella Poynton
Imogen Poynton
Ava Russo
Cooper Barton   Ben Sakamoto
Nathaniel Barton   Jaiden Stafford Cade Woodward
Scott Lang
Ant-Man
  Paul Rudd  
Hope van Dyne
Wasp
  Evangeline Lilly  
Hank Pym   Michael Douglas  
Janet Van Dyne   Hayley Lovitt (jong) Michelle Pfeiffer  
Cassie Lang   Abby Ryder Fortson Abby Ryder Fortson
Emma Fuhrmann
 
May Parker   Marisa Tomei
T'Challa
Black Panther
  Chadwick Boseman  
Baron
Helmut Zemo
  Daniel Brühl
Everett K. Ross   Martin Freeman
Ayo   Florence Kasumba
Stephan Strange
Doctor Strange
  Benedict Cumberbatch
Wong   Benedict Wong
Mantis   Pom Klementieff
Ned Leeds   Jacob Batalon
Klev   Zach Cherry
Valkyrie   Tessa Thompson
Korg   Taika Waititi
Shuri
Black Panther
  Letitia Wright
Okoye
Midnight Angel
  Danai Gurira
Nakia   Lupita Nyong'o
M'Baku   Winston Duke
Ramonda   Angela Bassett
N'Jadaka
Erik Killmonger
  Michael B. Jordan
Yama   Zola Williams
Nomble   Janeshia Adams-Ginyard
Jimmy Woo   Randall Park
Carol Danvers
Captain Marvel
  Brie Larson
Maria Rambeau   Lashana Lynch Lashana Lynch[19]
Monica Rambeau   Akira Akbar Teyonah Parris
Agatha Harkness   Kathryn Hahn
Valentina Allegra de Fontaine   Julia Louis-Dreyfus
John Walker
U.S. Agent
  Wyatt Russell
Joaquin Torres   Danny Ramirez
Isaiah Bradley   Carl Lumbly
Kang the Conqueror   Jonathan Majors
Ravonna Renslayer   Gugu Mbatha-Raw
Mobius M. Mobius   Owen Wilson
Sylvie   Sophia Di Martino
Yelena Belova   Florence Pugh
Alexei Shostakov
Red Guardian
  David Harbour
Antonia Dreykov
Taskmaster
  Olga Kurylenko
Eric Brooks
Blade
  Mahershala Ali
Maya Lopez
Echo
  Alaqua Cox
Wilson Fisk
Kingpin
  Vincent D'Onofrio
Matt Murdock
Daredevil
  Charlie Cox
Kamala Khan
Ms. Marvel
  Iman Vellani
Riri Williams
Ironheart
  Dominique Thorne
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Marvel Cinematic Universe Movies at the Box Office Box Office Mojo Geraadpleegd op 2 mei 2019.
  2. (en) Marvel Cinematic Universe Crosses $10 Billion at the Box Office. Screenrant.com (2016). Geraadpleegd op 2 mei 2019.
  3. (en) Avengers: Endgame Raises MCU's Worldwide Gross Past $20 Billion. Screenrant.com (1 mei 2019). Geraadpleegd op 2 mei 2019.
  4. Marvel Decade: Kevin Feige. Marvel. Marvel Entertainment. Geraadpleegd op 30 december 2009.
  5. Marvel's Kevin Feige on the Future of The Avengers, Thor, Ant Man, Doctor Strange, and Captain America!. MovieWeb.com. Geraadpleegd op 19 oktober 2010.
  6. Douglas, Edward. "Exclusive: Marvel Studios Production Head Kevin Feige", SuperheroHype.com, April 26, 2010. .
  7. (en) Stan Lee denies rumour that he plays the Watcher in Marvel films, digitalspy.co.uk, 1 oktober 2014 (geraadpleegd op 2 mei 2015)
  8. Adam B. Vary, Jon Favreau talks 'Iron Man'. Entertainment Weekly (8 mei 2008). Geraadpleegd op 11 mei 2010.
  9. Did You See Captain America's Shield in the Iron Man Movie?. Comic Book Movie (10 mei 2008). Geraadpleegd op 11 mei 2010.
  10. Larry Carroll, 'Iron Man' Star Robert Downey Jr. Talks About 'Incredible Hulk' Cameo, Controversial 'Tropic Thunder' Pics. MTV News (17 maart 2008). Geraadpleegd op 11 mei 2010.
  11. Rob M. Worley, Captain America secret unthaws on INCREDIBLE HULK DVD. Mania (13 oktober 2008). Geraadpleegd op 11 mei 2010.
  12. Kevin Feige On Arranging The 'Marvel Cinematic Universe' & More (26 april 2010). Geraadpleegd op 10 mei 2010.
  13. nl.ign.com, Spider Man komt naar het Marvel Cinematic Universe, 10 februari 2015 (geraadpleegd op 10 februari 2015)
  14. Marvel One-Shots: Expanding the Cinematic Universe. Marvel.com (2 augustus 2011). Geraadpleegd op 2 augustus 2011.
  15. https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/marvel-halloween-special-michael-giacchino-1235109396/
  16. https://deadline.com/2020/12/guardians-of-the-galaxy-holiday-special-baby-groot-series-set-disney-plus-1234654602/
  17. Een alternatieve versie waarin ze Captain Carter is.
  18. Personage die zich door middel van Agatha voordoet als Quicksilver.
  19. Een alternatieve versie waarin ze Captain Marvel is.

Marvel Cinematic Universe
Films 
Infinity Saga
Iron Man · The Incredible Hulk · Iron Man 2 · Thor · Captain America: The First Avenger · The Avengers · Iron Man 3 · Thor: The Dark World · Captain America: The Winter Soldier · Guardians of the Galaxy · Avengers: Age of Ultron · Ant-Man · Captain America: Civil War · Doctor Strange · Guardians of the Galaxy Vol. 2 · Spider-Man: Homecoming · Thor: Ragnarok · Black Panther · Avengers: Infinity War · Ant-Man and the Wasp · Captain Marvel · Avengers: Endgame · Spider-Man: Far From Home
Multiverse Saga
Black Widow · Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings · Eternals · Spider-Man: No Way Home · Doctor Strange in the Multiverse of Madness · Thor: Love and Thunder · Black Panther: Wakanda Forever · Ant-Man and the Wasp: Quantumania · Guardians of the Galaxy Vol. 3 · The Marvels
Series 
Marvel Television
Agents of S.H.I.E.L.D. · Agent Carter · Inhumans · Daredevil · Jessica Jones · Luke Cage · Iron Fist · The Defenders · The Punisher
Marvel Studios
WandaVision · The Falcon and the Winter Soldier · Loki · What If...? · Hawkeye · Moon Knight · Ms. Marvel · She-Hulk: Attorney at Law · Secret Invasion
Personages 
Hoofdpersonages
Bruce Banner / Hulk · Bucky Barnes / Winter Soldier · Clint Barton / Hawkeye · Carol Danvers / Captain Marvel · Hope van Dyne / Wasp · Eternals · Nick Fury · Guardians of the Galaxy · Kamala Khan / Ms. Marvel · Scott Lang / Ant-Man · Loki · Wanda Maximoff / Scarlet Witch · Peter Parker / Spider-Man · Steve Rogers / Captain America · Natasha Romanoff / Black Widow · Shang-Chi · Marc Spector / Moon Knight · Tony Stark / Iron Man · Doctor Stephen Strange · T'Challa / Black Panther · Thor · Vision · Jennifer Walters-Jameson / She-Hulk · Sam Wilson / Falcon · Wong
Tegenstanders
Georges Batroc · Quentin Beck / Mysterio · Emil Blonsky / Abomination · Wilson Fisk / Kingpin · Grandmaster · Hela · Kang the Conqueror · Karl Mordo · Otto Octavius / Doctor Octopus · Norman Osborn / Green Goblin · Brock Rumlow / Crossbones · Johann Schmidt / Red Skull · Obadiah Stane / Iron Monger · Samuel Sterns / Leader · Thanos · Adrian Toomes / Vulture · Ultron · Xu Wenwu / Mandarin · Helmut Zemo · Arnim Zola
Overige personages
Ayesha · Black Bolt · Peggy Carter · Sharon Carter / Agent 13 · The Collector · Cosmo the Space Dog · Phil Coulson · Crossbones · Drax the Destroyer · Antonia Dreykov / Taskmaster · Howard the Duck · Janet van Dyne · Ego the Living Planet · Eitri · Jane Foster · Gamora · Corvus Glaive · Groot · Agatha Harkness · Happy Hogan · Heimdall · Maria Hill · J. Jonah Jameson · J.A.R.V.I.S. · Michelle Jones-Watson · Ulysses Klaue / Klaw · Korath · Kraglin · Cassie Lang · Darcy Lewis · Mantis · Ebony Maw · Pietro Maximoff / Quicksilver · Proxima Midnight · Matt Murdock / Daredevil · Nebula · Cull Obsidian · Odin · Okoye · May Parker · Pepper Potts · Hank Pym · Peter Quill / Star-Lord · Monica Rambeau · James Rhodes / War Machine · Rocket Raccoon · Ronan the Accuser · Thunderbolt Ross · Shuri · Sif · Howard Stark · Flash Thompson · Valkyrie · Yondu Udonta · John Walker / U.S. Agent · Jimmy Woo
Organisaties 
The Avengers · S.H.I.E.L.D. · HYDRA · S.W.O.R.D. · TVA
Mediabestanden
Zie de categorie Marvel Cinematic Universe van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.